Per Expressões Anarquistas – Fenikso Nigra
Malmultaj ideoj postvivis la fluon de la tempo tiel bone kiel la burĝa moralo. Ŝanĝiĝis la diskursoj, ŝanĝiĝis la teknologioj, ŝanĝiĝis la simboloj de prestiĝo, sed restis preskaŭ netuŝita logiko kiu transformas profundajn malegalecojn en naturajn faktojn de la vivo. Tio, kio antaŭe estis pravigita per dia volo, hodiaŭ ofte aperas vestita per vortoj kiel meritokratio, entreprenemo, efikeco aŭ merkata libereco. La lingvo ŝanĝiĝis. La socia funkcio restas mirinde simila.
Tiu moralo instruas ke riĉeco estas signo de merito, dum malriĉeco malkaŝas individuan malsukceson. Tiu, kiu akumulas posedaĵojn, estas prezentata kiel ekzemplo de kompetenteco. Tiu, kiu alfrontas ekonomiajn malfacilaĵojn, ofte estas invitata rekonsideri siajn elektojn, studi pli, labori pli da horoj aŭ entrepreni. Malmulte da spaco restas por diskuti la koncentriĝon de posedaĵoj, la diferencojn de ŝancoj aŭ la ekonomiajn strukturojn kiuj distribuas riĉecon kaj potencon en profunde malegala maniero.
Kiam milionoj laboras ĉiutage kaj tamen ne sukcesas certigi decan loĝejon, kvalitan nutraĵon aŭ financan stabilecon, kio kutime estas la ofertata respondo? Multobliĝas solidarecaj kampanjoj, filantropiaj programoj, entreprenaj donacoj kaj agoj de socia respondeco. Ĉiu gesto povas malpezigi tujajn suferojn kaj meritas rekonon pro tio. Sed la demando, kiu instigas nin, estas alia: kial socio kapabla produkti riĉecon en senprecedenca skalo daŭre dependas de bonfarado por kontentigi fundamentajn bezonojn? Se la malriĉeco daŭras strukture, la diskuto ne povas fini ĉe la malavaro de tiu, kiu donacas; ĝi devas atingi ankaŭ la kondiĉojn, kiuj igas tiun donacadon konstante necesa.
Ni vidis tion proksime, kiam ni organizis distribuadon de bazaj manĝaĵkorboj dum la pandemio. Loĝantoj de kvartalo alvenis, ricevis, dankis. Kelkaj proponis sin helpi je la sekva fojo. Aliaj, hontigitaj, klarigis ke “ne estas tiel, ke ili volis vivi”. La sceno ripetiĝis: la donaco malpezigis la malsaton, sed ne ŝanĝis la strukturon, kiu produktis ĝin. Tiu, kiu donacis — ni, per kolektitaj rimedoj — okupis pozicion malsaman ol tiu, kiu ricevis. Tiu diferenco ne estis nia volo, sed ĝi estis reala. Kaj ni demandis nin: kiom da distribuadoj estos necesaj ĝis kiam la demando ĉesos esti “kiom ankoraŭ mankas doni?” kaj fariĝos “kial ni ankoraŭ bezonas doni?”.
La sama rezonado aperas en la maniero, kiel oni klarigas ekonomian sukceson. Eksterordinaraj historioj de socia supreniro okupas revuajn kovrilojn, dokumentfilmojn kaj sociajn retojn. Ili fariĝas pruvo, ke iu ajn povos atingi la saman celon, se nur sufiĉe klopodos. Esceptaj kazoj ricevas grandegan videblecon, dum milionoj da vivvojoj markitaj de intensa laboro kaj nesufiĉa salajro restas nevideblaj. Kiam unu el milionoj sukcesas rompi la baron de malegaleco, ties historio kutime estas prezentata kiel regulo. Tiu rakonto produktas perversan efikon: ĝi nutras la esperon de tiu, kiu malfacile havos aliron al la samaj materialaj kondiĉoj, kaj ĝi ŝarĝas tiun, kiu ne prosperas, per kulpo pri malsukceso traktata kiel sole individua.
Tiu moralo ankaŭ trovis novajn manierojn pravigi la koncentriĝon de riĉeco. Grandaj riĉaĵoj financas fondaĵojn, patronas sociajn projektojn, investas en mediajn iniciatojn kaj antaŭenigas programojn pri entreprena respondeco. Multaj el tiuj agoj produktas realajn avantaĝojn kaj ne devas esti simple forĵetitaj. Tamen ni demandas, ĉu tiaj iniciatoj alfrontas la kaŭzojn de la malegalecoj aŭ ĉu ili fine mildigas iliajn plej videblajn efikojn sen ŝanĝi la strukturon, kiu permesas ilian daŭran reproduktadon. La demando ĉesas esti la bona aŭ malbona intenco de tiu, kiu donacas, kaj fariĝas la ekonomia organizado, kiu koncentras rimedojn en malmultaj manoj por, poste, festi la volan redonon de malgranda parto de ili.
La radiko de la problemo daŭre ligiĝas al la koncentriĝo de posedaĵoj kaj de ekonomia potenco. Dum la ĉefaj produktrimedoj, infrastrukturo, kredito kaj strategiaj rimedoj restos sub la kontrolo de malgrandaj grupoj, la plimulto de la loĝantaro daŭre dependos de la vendo de sia laborforto por postvivi. La malegaleco ne aperas kiel akcidento, sed kiel antaŭvidebla konsekvenco de ekonomia organizado bazita sur konstanta akumulado.
Tial nia kritiko ne direktas sian atenton ĉefe al bonfarado, nek al individuaj elektoj de riĉaj aŭ malriĉaj homoj. La fokuso falas sur la strukturoj, kiuj igas la malegalecon konstantan trajton de la socio. La solidareco inter komunumoj daŭre estas nemalhavebla valoro, precipe fronte al la konkretaj malfacilaĵoj alfrontataj de milionoj da homoj. Sed solidareco ne konfuziĝu kun konstanta dependeco de la bonvolo de tiu, kiu koncentras riĉecon.
Vere justa socio ne estus tiu, en kiu malmultaj akumulas sufiĉe por donaci, sed tiu, en kiu neniu bezonu donacon por vivi digne. Tiu transformo ne venos de tiuj, kiuj jam koncentras potencon, nek de leĝoj, kiujn tiu potenco aprobas. Ĝi venas de horizontala organizado: kvartalaj asembleoj, kiuj decidas pri kion produkti, okupacioj, kiuj rifuzas la elpelon, kolektivoj, kiuj presas kaj distribuas librojn senpage, prizorgaj retoj, kiuj ne atendas profiton. Ne estas gestoj de bonfarado. Estas konkretaj rifuzoj mastrumi kaj obei. Dum la reganta moralo daŭre festos la koncentriĝon de riĉeco kiel virton kaj traktos malriĉecon kiel individuan respondecon, la malegalecoj emos esti administrataj, ne superataj.