Kiel la laboristoj de San-Paŭlo haltigis la urbon en 1917

Per Akracia – Fenikso Nigra

Imagu labori 13 horojn tage, sep tagojn semajne, sen ferioj, sen rajto emeriĝi, kaj sen ajna helpo se vi vundiĝus dum la laboro. Nun imagu, ke via 10-jara infano ankaŭ laborus en la sama fabriko — kaj ke, se ĝi perdus brakon en maŝino, neniu pagus ĝian kuracadon.

Tio estis la realo de la laboristoj en San-Paŭlo komence de la 20-a jarcento. Kaj estis por ŝanĝi tiun realon, ke en julio 1917 pli ol 70 mil laboristoj haltigis la tutan urbon. Estis la unua ĝenerala striko en la historio de Brazilo — kaj ĝi daŭris 30 tagojn.

Kiel ni alvenis ĉi tien

Fine de la 19-a jarcento, miloj da eŭropaj enmigrintoj venis al Brazilo serĉante pli bonan vivon. Multaj el ili laboris en la kafejaj bienoj de la interno de San-Paŭlo, anstataŭante la sklavlaboron — sed trovis kondiĉojn preskaŭ tiel malfacilajn kiel tiuj de sklaveco.

Lacaj, multaj el ili translokiĝis al la urbo, serĉante laboron en la fabrikoj, kiuj tiam komencis kreski. Tie, ili trovis alian specon de ekspluatado: laborhorarojn de pli ol 13 horoj, malaltajn salajrojn, kaj infanojn laborantajn flanke de plenkreskuloj.

Estis tiu grupo de laboristoj — venintaj el diversaj landoj, sed unuigitaj de la sama malfacileco — kiu komencis organiziĝi. Ili fondis sindikatojn, ĵurnalojn, lernejojn, kaj eĉ infanvartejojn por la infanoj de la laborantoj. Multaj el ili estis influitaj de la anarkiismo, pensfluo kiu defendis egalecon kaj rigardis la ĝeneralan strikon kiel potencan armilon: ne nur por atingi pli bonajn salajrojn, sed por transformi la socion mem.

La tiamaj elitoj tute ne ŝatis tion. Ili komencis trakti la laboristan movadon kiel minacon — kaj, ĉar granda parto de la laboristoj estis eksterlandanoj, ili komencis disvastigi la ideon, ke tiuj estis “sendankaj” al la lando, kiu akceptis ilin. Ĵurnaloj kaj registaro unuiĝis por kontraŭbatali la strikojn. Jam en 1906, la tiama sekretario pri publika sekureco, Washington Luís, subpremis forte la unuan provon de ĝenerala striko.

La milito, kiu multekostigis ĉion

En 1914 komenciĝis la Unua Mondmilito. Brazilo komencis eksporti nutraĵojn al la eŭropaj landoj en milito — tio ŝajnis bona por la ekonomio, sed havis kruelan flankefikon: manĝaĵoj mankis ĉi tie, kaj la prezoj altiĝis rapide.

Inter 1914 kaj 1923, la salajroj altiĝis je 71%. Tio ŝajnas multe — ĝis vi ekscias, ke la vivkosto altiĝis je 189% dum la sama periodo. Fakte, la aĉetpovo de la laboristoj falis je duono — aŭ pli. Familio kun du infanoj bezonis proksimume 207 mil reisojn monate por vivi, sed la meza salajro de laboristo estis nur 100 mil reisoj.

Alivorte: estis matematike neeble travivi nur per la salajro. Kaj estis tiu premo, aldonita al jaroj da ekspluatado, kiu preparis la medion por eksplodi.

La morto, kiu ekbruligis la ribelon

La 9-an de julio 1917, grupo da laboristoj protestis antaŭ la fabriko Mariângela, en la kvartalo Brás. La polico respondis per kavaleria atako — kaj, meze de la konfuzo, la juna hispana anarkiisto José Martinez estis mortigita.

La entombigo de Martinez fariĝis protesta ago: amaso da homoj akompanis la ĉerkon tra la stratoj de la urbo ĝis la tombejo Araçá. La ribelo estis en la aero, kaj la laboristoj de la teksaĵa fabriko Crespi, en la kvartalo Mooca, estis la unuaj, kiuj krucis la brakojn.

La movado disvastiĝis kiel fajro. Post tri tagoj, pli ol 70 mil homoj jam strikis. Vendejoj estis prirabitaj, tramoj bruligitaj, kaj barikadoj aperis tra la stratoj de San-Paŭlo.

Kion la strikantoj volis

Meze de la striko, la laboristoj organiziĝis kaj formulis 11 postulojn. Inter la ĉefaj:

• Fino de la infanlaboro por personoj sub 14 jaroj
• Malpermeso de nokta laboro por virinoj kaj por personoj sub 18 jaroj
• Labortago de 8 horoj
• Salajra pliigo — 35% por la plej malaltaj salajroj, 25% por la plej altaj
• Ĝustatempa pago, ĉiun 15-an tagon
• Laborstabileco, sen maldungoj pro partopreno en la striko
• Libereco por ĉiuj arestitoj dum la movado

Kio okazis poste

Post 30 tagoj da haltigo, la urbo denove funkciis. La dungantoj cedis rilate al la salajra pliigo — sed la aliaj postuloj, kiel la 8-hora labortago kaj la fino de la infanlaboro, restis nur promesoj. Tuj kiam la polvo kvietiĝis, venis la subpremado: multaj strikantoj estis maldungitaj, kaj eksterlandaj laboristoj, kiuj gvidis la movadon, estis deportitaj.

Malgraŭ tio, la Ĝenerala Striko de 1917 eniris la historion kiel gravega momento. Estis la unua fojo, ke laboristoj el tiom da malsamaj sektoroj — de konstruado ĝis teksaĵa industrio, tra la publika servo — unuiĝis por unu sama celo. Kaj ĝi montris, ke kiam la popolo haltas, la tuta lando sentas tion.