Per Akracia – Fenikso Nigra
Oni diras, ke posedaĵo estas natura, sankta, fundamento de civilizo. Sed nenio estas natura en ĉirkaŭbari la mondon kaj nomi tion rajto. Posedaĵo ne estas rilato inter homoj kaj aĵoj — ĝi estas rilato inter homoj mediaciita de aĵoj. Kiu posedas, tiu ordonas; kiu ne posedas, tiu obeas. Tio, kion oni nomas rajto, estas praktike permeso ekskludi, regi kaj elĉerpi.
Ni ne parolas pri la dentobroso, kiun vi uzas, la gitaro, kiun vi ludas, aŭ la domo, en kiu vi loĝas. Ni parolas pri posedaĵo kiel instrumento de dominado — tiu, kiu permesas al malmultaj regi tion, kion multaj bezonas por vivi. La tero, kiu ne estas kultivata, sed luita. La fabriko, kiu ne estas funkciigata, sed posedata. La malplena konstruaĵo, kiu valorpliiĝas dum homoj dormas surstrate. Estas ĉi tiu posedaĵo — ekskludema, spekulativa, ekspluatema — kiu subtenas la ordon, kiun ni kritikas.
La historio de ĉi tiu posedaĵo estas historio de alproprigo, ne de justeco. Teroj estis kaptitaj, rimedoj baritaj, riĉaĵoj amasigitaj per konkero, koloniigo, perforto kaj heredo. Poste venis la leĝoj por transformi ŝtelon en titolon, rabon en kontrakton, privilegion en laŭleĝecon. La laŭleĝeco ne purigas la originon — ĝi nur protektas ĝin. Kaj ĝi plu protektas: elpeladoj estas laŭleĝaj, malsato estas akceptebla konsekvenco, dum la polico defendas murojn, ne homojn.
Koncentrita posedaĵo difinas, kiu vivas en sekureco kaj kiu vivas en timo. Kiu regas loĝadon decidas, kiu havas tegmenton kaj kiu restas surstrate. Kiu regas terojn kaj manĝaĵojn decidas, kiu manĝas kaj kiu malsatas. Kiu regas la produktadrimedojn decidas, kiu laboras, kiom longe kaj en kiuj kondiĉoj. Tio ne estas individua libereco — ĝi estas koncentrita socia potenco.
La liberala diskurso asertas, ke posedaĵo garantias aŭtonomecon. Sed por la plimulto ĝi produktas la malon: dependecon. Kiu nenion posedas devas submetiĝi por pluvivi. La posedaĵo de malmultaj kreas la prekarecon de multaj. Ju pli “sekura” estas la koncentrita posedaĵo, des pli nesekura estas la vivo de tiuj, kiuj laboras.
Oni ankaŭ diras al ni, ke sen posedaĵo estus kaoso. Sed la vera kaoso estas la nuna: malplenaj domoj kaj senhejmaj homoj, manĝaĵo malŝparata dum ekzistas malsato, teknologio kapabla redukti laboron kaj tamen kreskantaj labortempoj. Tio ne estas malordo — ĝi estas kapitalisma ordo funkcianta kiel ĝi estis desegnita.
Vojoj preter la posedaĵo
Pridubi koncentritan posedaĵon ne signifas malakcepti la uzon de aĵoj, nek proponi ŝtaton, kiu posedas ĉion. Ĝi signifas malfermi spacon por formoj de organizado bazitaj sur uzo kaj rekta administrado de tiuj, kiuj vivas kaj produktas.
Jam ekzistas praktikoj, kiuj montras tiudirekten: memadministrataj loĝkooperativoj, fabrikoj reprenitaj de laboristoj, okupoj kiuj redonas vivon al forlasitaj konstruaĵoj, komunumaj ĝardenoj kiuj nutras tutajn kvartalojn, libera programaro kaj komune dividata scio. Ili montras, ke eblas organizi aliron al la necesaĵo sen bariloj, sen titoloj kaj sen forestantaj posedantoj.
Tiuj spertoj alfrontas realajn problemojn: kiel decidi kolektive sen rekrei hierarkiojn? Kiel subteni komunajn bonojn sen ekstera ekspluatado? Kiel rezisti al la ŝtato kaj la merkato, kiuj provas detrui aŭ kunopti ilin? Ne ekzistas pretaj respondoj — ekzistas vivaj procezoj de eksperimentado, horizontala kunordigo kaj reciproka helpo inter komunumoj.
Tamen la principo estas klara: uzo antaŭ posedo, vivo antaŭ titolo, rekta administrado antaŭ reprezentado. Kiu uzas kaj bezonas devas decidi — ne malproksimaj posedantoj, ne burokratoj, ne spekulistoj.
Anstataŭigi dominadon per reciprokeco
Aboli posedaĵon kiel rilaton de dominado signifas malfermi spacon por alia maniero vivi: bazita sur zorgo, kundivido kaj reciproka respondeco, ne sur bariloj, kontraktoj kaj trudado. Ĝi signifas anstataŭigi “tio estas mia kaj vi pagas al mi” per “tio estas nia — ni uzas kaj prizorgas ĝin kune”.
Ne estos libereco dum eblas uzi aĵojn por regi homojn. Ne sufiĉas demokratigi la ŝtaton se la ekonomio restas diktaturo. Ne sufiĉas voĉdoni periode se, en laboro kaj loĝado, ni restas sub la povo de posedantoj.
Vera libereco komenciĝas kiam neniu bezonas peti permeson por vivi digne. Kiam aliro al la necesaĵo ne dependas de posedo, sed de partopreno. Kiam ni produktas kaj decidas kolektive, sen estroj, sen luigantoj, sen perantoj kiuj profitas el nia bezono.
Dum ni akceptas, ke posedi signifas regi, ni daŭre vivos sub sinjoroj — eĉ se modernaj, eĉ se demokrataj, eĉ se ridetantaj.
En la lukto ni estas dignaj kaj liberaj homoj!
